Ομάδα Ανοσοχημείας

Η «Ομάδα Ανοσοχημείας» συγκεντρώνει τα εργαστήρια «Πρωτεϊνικής Χημείας», «Μοριακής Ανοσολογίας», «Ανοσοπεπτιδικής Χημείας» και «Ανοσοαναλύσεων-Ανοσοαισθητήρων» του ΙΠΡΕΤΕΑ σε μια ομάδα με κοινούς ερευνητικούς στόχους. Το πεδίο γνώσεων και ερευνητικών δραστηριοτήτων της ομάδας εμπίπτουν στους τομείς της ανοσοχημείας και της ανοσοβιολογίας, και περιλαμβάνουν τόσο βασική όσο και εφαρμοσμένη έρευνα για την ανάπτυξη νέων ανοσοδιαγνωστικών μεθόδων για την παρακολούθηση της εξέλιξης παθολογικών καταστάσεων, την εύρεση βιοδεικτών που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό αλλά και με την επιτόπια παρακολούθηση δεικτών περιβαλλοντικής βιοασφάλειας.

Η Ομάδα Ανοσοχημείας αποτελεί μία από τις κύριες ερευνητικές κατευθύνσεις του Τομέα «Βιοδιαγνωστικών Επιστημών και Τεχνολογιών» του ΙΠΡΕΤΕΑ. Οι ερευνητικοί της στόχοι είναι συμπληρωματικοί με εκείνους που υλοποιούνται από το «Εργαστήριο Μοριακών Διαγνωστικών» και το «Εργαστήριο Υγειοφυσικής, Ραδιοβιολογίας & Κυτταρογενετικής» του ΙΠΡΕΤΕΑ και ευθυγραμμίζονται πλήρως με τον κύριο στόχο του Τομέα, που συνοψίζεται στη φράση-κλειδί «από τα χρωμοσώματα και τα γονίδια … στις πρωτεΐνες… και τις βιοαναλυτικές συσκευές”.

Η έρευνα που υλοποιείται από την Ομάδα Ανοσοχημείας περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αντικειμένων, από τη διερεύνηση βασικών μηχανισμών της φυσικής και της επίκτητης ανοσίας (π.χ., φλεγμονώδεις αντιδράσεις που σχετίζονται με το συμπλήρωμα και μονοπάτια επεξεργασίας/παρουσίασης αντιγόνων, αντίστοιχα) έως την ανάπτυξη και αξιολόγηση εξειδικευμένων ανοσοαντιδραστηρίων καθώς και ανοσοπροσδιορισμών και ανοσοαισθητήρων για την παρακολούθηση επιπέδων διαφόρων μορίων (π.χ., βιοδεικτών ασθενειών, τοξικών ουσιών, κ.α.).

Η Ομάδα Ανοσοχημείας έχει ισχυρούς και μακροχρόνιους δεσμούς με τον Τομέα «Ραδιολογικών Επιστημών και Ραδιοφαρμακευτικήςς» του ΙΠΡΕΤΕΑ καθώς και με τον Τομέα «Ενέργειας, Ασφάλειας και Περιβαλλοντικών Τεχνολογιών» του Ινστιτούτου, κυρίως μέσω συγκεκριμένων Αξόνων Δράσης που μπορούν να περιγραφούν ως διεξαγωγή έρευνας «από τους βιομοριακούς δείκτες στις ραδιοσημασμένες ενώσεις και τα ραδιοφαρμακευτικά προϊόντα» και «από την περιβαλλοντική παρακολούθηση & προσομοίωση σε μελέτες αξιοπιστίας και ασφάλειας συστημάτων έως την αξιολόγηση των συνεπειών έκθεσης/δόσης, την έρευνα επιπτώσεων στην υγεία, την αξιολόγηση νέων βιοδεικτών και την ανάπτυξη συσκευών βιοαισθητήρων», αντίστοιχα. Επιπλέον, η Ομάδα Ανοσοχημείας έχει μακροχρόνια συνεργασία με διεθνή ακαδημαϊκά/ερευνητικά κέντρα και βιομηχανικούς εταίρους καθώς και μακροχρόνιες συνεργασίες με άλλα Ινστιτούτα του ΕΚΕΦΕ «Δ», όπως π.χ. το Ινστιτούτο Βιοεπιστημών και Εφαρμογών και το Ινστιτούτο Νανοεπιστήμης και Νανοτεχνολογίας.

Oι κύριες Δραστηριότητες της ομάδας είναι οι εξής:

• Ταυτοποίηση βιοδεικτών και ανάπτυξη βιοδιαγνωστικών προσεγγίσεων για την παρακολούθηση της ενεργοποίησης του συμπληρώματος σε ανοσοεκφυλιστικές κλινικές διαταραχές.
• Ανάπτυξη διαγνωστικών/θεραπευτικών εργαλείων για την αντιμετώπιση βακτηριακών λοιμώξεων και των φλεγμονωδών επιπλοκών.
• Aνάλυση της δομής και λειτουργίας πρωτεϊνών και των μεταλλαγών τους και πως αυτές οι μεταλλαγές συνεισφέρουν στην παθογένεση ανθρώπινων ασθενειών στα πλαίσια της ανάπτυξης διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων.
• Επιβεβαίωση σε επίπεδο μηχανισμού, κλινικών ή περιβαλλοντικών συσχετίσεων λειτουργίας πρωτεϊνών με τη προδιάθεση σε ασθένειες.
• Ανάπτυξη ουσιών μικρού μοριακού βάρους που ρυθμίζουν τη λειτουργία πρωτεϊνών για θεραπευτικούς στόχους.
• Ανάλυση του βιολογικού μονοπατιού αντιγονοπαρουσίασης σε μοριακό επίπεδο με επίκεντρο τη μελέτη ενζύμων που παράγουν πεπτίδια για αντιγονοπαρουσίαση (αντιγονικά πεπτίδια) με στόχο να κατανοηθεί πως:
  • η πολυμορφικότητα σε αυτό το βιολογικό μονοπάτι επηρεάζει τη προδιάθεση σε ασθένειες
  • η συνολική ανάλυση του ανοσοπεπτιδιώματος μπορεί να αποτελέσει διαγνωστικό εργαλείο
  • μπορεί να ρυθμιστεί αυτό το μονοπάτι για θεραπευτικούς στόχους.
• Aνάπτυξη ανοσοχημικών αντιδραστηρίων και τεχνικών για τη διερεύνηση διαφόρων βιομορίων διαγνωστικού ή θεραπευτικού ενδιαφέροντος σε βιολογικά/κλινικά δείγματα καθώς και για την ανίχνευση τοξικών ενώσεων σε δείγματα περιβάλλοντος/τροφίμων. Πιο αναλυτικά η έρευνα περιλαμβάνει:
  • Ανάπτυξη, (ραδιοϊσοτοπική) επισήμανση και αξιολόγηση αντιγόνων, αντισωμάτων και άλλων ειδικών ανοσοχημικών αντιδραστηρίων (π.χ. απτενικών παραγώγων κατάλληλων για την βιοενεργοποίηση ανοσοαισθητήρων).
  • Εφαρμογή  των παραπάνω ανοσοχημικών αντιδραστηρίων και μεθόδων για τη μελέτη ποικίλων βιομορίων ή τοξικών ενώσεων.
• Ανάπτυξη και αξιολόγηση ανοσοαισθητήρων για τον προσδιορισμό κλινικών αναλυτών ή αναλυτών σχετιζόμενων με την ασφάλεια τροφίμων με βάση:
  • Οπτικούς μεταλλάκτες (π.χ., συμβολόμετρα Mach-Zehnder ή Young) ολοκληρωμένους σε ψηφίδες πυριτίου μαζί με τις οπτικές πηγές ή/και τον ανισχευτή για την ταυτόχρονη ανίχνευση αναλυτών χωρίς τη χρήση ιχνηθετών.
  • Χαμηλού κόστους οπτικό σύστημα βασισμένο στη φασματοσκοπία ανάκλασης λευκού φωτός.
  • Ηλεκτροχημικούς μεταλλάκτες που κατασκευάζονται σε νάιλον ή χαρτί.
• Ανάπτυξη υποστρωμάτων για εφαρμογή σε μικροσυστοιχίες πρωτεϊνών και κατευθυνόμενη προσκόληση/μορφοποίηση κυττάρων που βασίζονται σε:
  • Φωτολιθογραφικές διαδικασίες.
  • Επιφάνειες πολυμερών μικρο/νανοδομημένων με πλάσμα αερίου.